Diktatörlüğün ve Demokrasinin Toplumsal Kökenleri

Toplumbilimlerinde günümüzde saygin bir duruma gelen "tarihsel sosyoloji" ekolünün ilk kalici örneklerinden birini veren Barrington Moore'un Diktatörlügün ve Demokrasinin Toplumsal Kökenleri yapiti bir "toplumbilim klasigi" sayilmaktadir.

Moore bu yapitinda, çagdaslasmaya varan üç yolu incelemektedir: Ingiliz Püriten Devrimi, Fransiz Devrimi, Amerikan Iç Savasi ile "burjuva devrimi"nin olusturdugu, kökeninde ve özünde siddetin yattigi birinci yolun, "demokratik kapitalizm" sonucuna ulastigini ileri sürmektedir.

Çagdaslasmaya varan bir baska yolun, "köylü devrimi" ile gerçeklestirilen komünist diktatörlük oldugunu Çin örneginde göstererek, bu yolun feodal güçleri temizledigi ölçüde, ileride özgür topluma varabilecek kapilari açtigi görüsündedir.

Üçüncüsünü, ne bir köylü devrimi ne de burjuva devrimi geçiren; çagdaslasmaya, aristokrasi ile onun denetimindeki güçsüz bir burjuvazinin, alt siniflarin devrimi ve Bati emperyalizminin tehdidi karsisinda kurdugu "demir ile çavdarin evliligi" denen sinif koalisyonuyla Japonya'nin izleyip, "Asya fasizmi" dedigi yolun olusturdugunu göstermektedir.

Demokrasiye az çok ulasip çagdaslasmaya tam olarak ulasamayan Hindistan ise, bir dördüncü yolun örnegidir. Moore bu örnekte devrime basvurulmayan "barisçi degisme" dedigi yolun kitlelere ödetilen agir bedeli üzerinde durmaktadir.

Etik yargilarindan ve elestirel yaklasimindan hiçbir siyasal düzenin kaçmasina izin vermeyen Barrington Moore, kurulu düzenler hakkinda su saptamada bulunmaktadir: "Kültürel ve toplumsal sürekliligin açiklama gerektirmedigi düsüncesi... (bunlarin) her kusakta, çogu kez büyük acilarla ve sikintilarla yeniden yaratilmasinin gerektigi gerçegini gözlerden kaçirmaktadir. Bir degerler sistemini sürdürebilmek ve aktarabilmek için insanlar yumruklanirlar, itilip kakilirlar, tutukevlerine yollanirlar, toplama kamplarina atilirlar, kandirilirlar, rüsvetle satin alinirlar, kahraman yapilirlar, gazete okumaya özendirilirler, bir duvar dibine dikiltilip kursunlanirlar ve hatta bazen onlara sosyoloji ögretilir." (s. 561-562)

Bu Türkçe baskiya, Moore'un yolunu izleyen George Ross, Theda Skocpol, Tony Smith ve Judith Eisenberg Vichniac'in "Barrington Moore'un Toplumsal Kökenleri ve Ötesi: 1960'lardan Günümüze Toplumsal Tarih Çözümlemesi" (1998) yazisi eklenmistir.
(Tanitim Bülteninden)



Sayfa Sayisi: 709

Baski Yili: 2016


Dili: Türkçe
Yayinevi: Imge Kitabevi

Genel Yayin Yönetmeni : Sebnem Çiler Tabakçi

Ilk Baski Yili : 2003

Sayfa Sayisi : 709

Dil : Türkçe