Hişê Dîrokê, Xeleka Xwedavenda

Hişê Dîrokê" şahkarbideke epîk e ku ji pênûsa nivîskar Reyhan Îke herikî ye û wekî destanekê, rabirdûya mirovahiyê ji nû ve ava dike. Ev berhem rûpelên karesatên dîrokê bi rûniştina hişmendiyeke mê(femînen) ronî dike û xwe ji qalibên vebêjiyên klasîk û serdest rizgar dike. Berhem li ser şiyara "Divê jin di nivîsandina dîrokê de cih bigirin" ava dibe; ne tenê rêzefermana rûdanan pêşkêş dike, di heman demê de bîra jina ya ku hatî jibirkirin, tepisandin û xistin nava sîberê, tîne ser dika sereke ya dîrokê. Ev teksta ku xwendevan dibe nava kûrahiyên zeman, bi zimanê xwe yê hov, şandî û herikbar, rastiyên dîrokî bi estetîka hunerî re hûnandî dike.

Serkeftina herî radîkal û felsefî ya vê berhemê ew e ku li dijî diyalektika dîrokê ya nêr a Hegel ku bi sedsalan e tê pejirandin, diyalektîkeke feminen ya bican ava dike. Îke, li dijî hişê serdest ê Hegel ku li ser pêşveçûn û şer hatiye avakirin radibe; dîrokê ji xeteke yekalî û serdest derdixe û wekî xelekeke jiyanê ya dorveger, hemêzker û veguherîner ji nû ve pênase dike. Vegandina dîrokî ya ku di navbera şer û hêzê de asê maye, di vê pirtûkê de cihê xwe dide diyalektika dilovaniyê, hilberînê, berxwedanê û vîna ku jiyanê diafirîne. Nivîskar dema ku dikeve nava hesabekî felsefî, li şûna zimanekî teorîk û hişk, vebêjiyeke destanî hildibijêre û bi vî rengî teoriyê bi goşt û hestî dike.

Di encamê de, "Hişê Dîrokê" rêgezeke felsefî ye ku nêrîna me ya li ser rabirdûyê bi kûrayî diguherîne. Reyhan Îke, xeyalên dîrokî yên ku ji aliyê hişê nêr ve hatine sazkirin yek bi yek hildiweşîne û valahiya mezin a di bîra hevpar a mirovahiyê de bi fêrbûn û rûmeta zanîna jinê tije dike. Ev pirtûk ne tenê ji bo kesên ku ji dîrokê hez dikin, lê ji bo her kesê ku li hişyariyeke felsefî û asoyekî nû yê hebûnê digere, çavkaniyeke giranbiha û herdemî ye. Ev epope bi rîtma xwe ya resen û kûrahiya xwe ya hejîner, ne tenê rabirdûyê, di heman demê de îlhamê dide xwendevan ku paşerojê jî bi hişekî jinane ji nû ve ava bike.