Arşiv Belgelerinde Van Ermeni İsyanları

Van'in Ermeniler için, cografi konumundan baska, isyan ve ihtilale elverisli daha baska özellikleri de vardir. Nüfusun % 20'sine yakin bir Ermeni azinligi vardi. Ermeniler Van'in genis ve verimli topraklarinin sahibidirler. Türklerden daha zengindirler, sehirdeki ticaret ellerindedir. Türklerin bir bölümü verimsiz topraklarda ziraat yaptiklarindan, Ermeni köylülerine göre yoksul durumdadirlar. Ekonomik ve ticari bakimindan Ermenilerin hayat sartlari Müslüman ahalinin hayat sartlarindan çok iyi idi. Son zamanlara kadar, özellikle Ermeni komitaciligin baslamasinda önce iki halk arasinda sosyal ve ekonomik iliskiler iyi durumdaydi. Herkes isinde gücünde çalisiyor, iyi komsuluk iliskileri sürdürülüyordu. Van'da Ermeni olaylari baslamadan öncesine bakilacak olursa, her yönden tam bir huzur ortami mevcuttu. Ne Türklerden ve ne de Ermenilerden toplum huzurunu bozucu önemli bir olay meydana gelmemistir.

Van'da zaman zaman küçük çapli anlasmazliklar disinda Türklerle Ermeniler arasinda büyük boyutlu milliyet çatismalari görülmezdi. Bu durum yabanci güçlerin karismasiyla bozulmaya basladi. Türklerle bütünlesmis ve onlardan kopmak istemeyen Ermeniler hunharca katledildi. Yasli, genç, kadin, çocuk demeden isbirlikçi olarak adlandirilan Ermeni vatandaslar katledildiler. Çünkü Ermeni komitacilari bu insanlari davalari için büyük engel olarak görüyorlardi. Gerçekten de onlar kavga istemiyorlardi ve Türk Devletine bagliydilar. Fakat savunmasiz olduklari için fazla bir direnis gösteremediler. Güvenlik güçleri onlari korumakta güçlük çekiyordu. Çünkü iç bir mesele oldugu için faaller yakalanamiyordu. Siyasi cinayetler devlet güçlerine fatura ediliyordu. Ermeni komitacilari kendi aralarindaki iç meselelerini bu sekilde çözümledikten sonra saldirilarini devlet güçlerine karsi yönetmeye basladilar. Ermeni komiteleri, bu duruma ragmen bölgede daima asayissizlik bulundugu sayiasini yaymayi kendileri için yararli görüyorlardi. Çünkü böylece maksatlarina ulasacaklarini, yillardan beri arkasindan kostuklari yabanci müdahalesini saglayarak muhtariyete kavusacaklarini umuyorlardi. Iste bu durum Van'da kan ve ates çemberinin dogmasina ve binlerce masum insanin ölmesine, ölmeyenlerin sefalet içerisine düsmesine ve sonuçta hicret olayinin yasanmasina sebep olmustur. Bu talihsiz insanlarin hatirasi önünde saygiyla egilmeyi bir borç bilirim.
(Tanitim Bülteninden)



Sayfa Sayisi: 585

Baski Yili: 2016


Dili: Türkçe
Yayinevi: Gece Kitapligi

Ilk Baski Yili : 2016

Sayfa Sayisi : 585

Dil : Türkçe