Bella'nın Ölümü

Türk edebiyatinin büyük ustalarinin çevirdigi Simenon romanlarindan olusan dizinin üçüncü kitabi 1952 tarihli La mort de Belle, Türkçeye Bilge Karasu tarafindan Bella’nin Ölümü adiyla 1981 yilinda kazandirildi.

Simenon’un Amerika yillarinda kaleme aldigi roman, yazarin sürekli olarak isledigi orta sinif yasam biçimi izlegini bu kez Amerikan orta sinifina kaydirarak ele alir. Orta sinifa mensup birinin, masumiyetini ispat etmek için ortaya koydugu performansa odaklanan roman, giderek bir simgeye dönüsen Bella’nin ölümüyle birlikte, orta sinifa özgü ahlak yapisinin nasil çürümeye yüz tuttugunu, iliskilerin nasil bir yabancilasmayla çerçevelendigini, sinifsal bilesenlerin nasil da kolayca eriyebilecegini büyük bir ustalikla dile getirir.

Nabokov anlatilarinin tekinsizligini, kara roman özelliklerini, Hitchcock filmlerinin gerilimini barindiran Bella’nin Ölümü’nün kahramani Spencer, durumunu baskalarinin gözünden görmeye, kendine onlarin baktigi yerden bakmaya basladikça, neyle suçlandigini bilmeden düstügü mahkemede kendini savunmak zorunda kalan Joseph K.’ya benzemeye baslar, ötekilerin bakisi altinda kendi imgesinin farklilasmaya basladigini hisseder, masumiyetini kanitlama çabasi, yavas yavas varolussal bir sorgulamaya dönüsür.

Eserlerinde Türkçenin olanaklarini genisleten, yeni sözcükler bulup çikartmayi seven Bilge Karasu’nun bu tavrini sürdürerek çevirdigi roman, yazarin belli basli izleklerini, kendi yapitinda sikça karsimiza çikan görme biçimlerini ve bunlarin bireyin iradesiyle olan iliskisini de yansitmaktadir. Bella’nin ölümünün merkezi bir imgeye dönüsmesi, Spencer’in cinayetle sahneye çikan yasami ve neredeyse anlatinin sifir noktasi gibi alinabilecek olay sonrasinda görme ve görülmeyi, zihnindeki düsünceler araciligiyla bir çagrisim mekânina dönüstürmesi, Karasu’nun metinlerini, özellikle de Gece ve Kilavuz’u animsatir.

(Tanitim Bülteninden)