Diyarbakir Sürgünleri

Diyarbakir, Bulgarlarin milli hafizasinda çok önemli bir yer isgal eder. Bu sehir 19. yüzyilin ikinci yarisindaki sürgünler nedeniyle Bulgarlarin kolektif hafizasinda son derece olumsuz, hatta ürpertici çagrisimlara sahiptir. Bir yandan tarifsiz acilarin yasandigi bir yer olarak, bir yandan da milli benligin ve kimligin kazanilmasinda mühim bir asama ve çile yolu olarak görülür. Bunun nedeni, 1862-1878 yillari arasinda, Bulgaristan'da vuku bulan milli amaçli çetecilik faaliyetleri ve isyan hadiseleri neticesinde çesitli yas, meslek ve sosyal zümrelerden 140 Bulgarin bes kafile halinde Dicle kiyisindaki kadim sehrin kalesine sürgün edilmesidir. Bazi sürgünler, özellikle kis aylarina ve Anadolu'nun çetin iklim sartlarina denk gelen yolculugu kaldiramazlar; bir kismi da Diyarbakir'in havasina ve suyuna alisamaz. Onlarca mahkûm her türlü hayati tehlikeyi göze alarak Halep ve Iskenderun veya Erzurum ve Kafkasya üzerinden Romanya'ya firar ederler. Çarptirildigi ceza süresini doldurmadan af edilenlerin bulundugu da görülür; geri kalanlar da Ayastefanos Antlasmasi (1878) hükümleri geregince serbest birakilirlar. Papazdan muallim ve esnafa, tüccardan ressam ve hanciya kadar son derece genis bir sosyal ve mesleki yelpazede yer alan bu siyasi sürgünlerin bir kismi gerek Anadolu'daki yolculuklari, gerekse de Diyarbakir'da geçirilen yillar hakkinda hatiralarini kaleme almislar veya ailelerine yolladiklari mektuplarda kent yasamina dair bilgiler aktarmislardir. Böylelikle, Diyarbakir ve yöresinin cografi konumu, geçmisi, havasi, suyu, iklimi, sosyal ve dini yapisi, ibadethaneleri, gündelik hayati, geçim kaynaklari, etnik unsurlari ve bunlarin aralarindaki münasebetler, çarsilar, gelenek ve görenekler, yasam tarzi, mutfagi hakkinda çarpici gözlem ve izlenimler aktarilir. Bu tespitlerin Balkanlar gibi tabiat ve iklim bakimindan farkli bir cografyaya ait insanlar tarafindan yapilmis olmasi, gözlem ve algilari daha da ilginç kilar.
(Tanitim Bülteninden)



Sayfa Sayisi: 244

Baski Yili: 2016


Dili: Türkçe
Yayinevi: Kitap Yayinevi

Sayfa Sayisi : 244

Ilk Baski Yili : 2016

Dil : Türkçe