İbni Arabi ve Derrida - Tasavvuf ve Yapısöküm

Elinizdeki inceleme, Orhan Pamuk'un Kara Kitap adli romanindan bir alintiyla basliyor:
"O ara biri 'en büyük egzistansiyalist'in Ibni Arabî oldugunu, Bati'dakilerin yedi yüz yil sonra, yalnizca ondan çalip çirpip taklit ettigini yazmisti."

Bugün Bati'da Herakleitos ve Augustine'den Aquinas'a, varolusçulugun öncüleri sayilabilecek sahsiyetler güncelliklerini korurken, Pamuk, Dogu'daki Islamci/milliyetçi odaklarin, Bati'nin temelleri üzerindeki hak iddialarina bir örnek olarak Ibni Arabî'yi kullanmaktadir. Modern kültürü ve yüzyillarin bütün düsüncelerini tek bir kültürel kaynak adina yeniden kendilerine mal eden birçok elestirmendeki bilindik yerel içgüdüleri, parodilestirme yoluyla ifade etmektedir Pamuk. Arabî'nin Dante'nin Ilahi Komedya'si üzerindeki iddia edilen etkisi, birçok hüsnükuruntu tadindaki hermenötik arasindan bir örnek olarak alintilanmistir.

Ama bu kitap, Pamuk'un sakasindaki gibi, Ibni Arabî'nin tüm zamanlarin varolusçusu ya da postyapisalcisi oldugunu iddia etmek yerine, tasavvufu ve yapisökümü anlamayi amaçliyor. Benjamin'in bir kavramini istismar ederek kullanirsak, farkli parçalarin ayniya, yani kirilmis bir çömlege, aidiyetini hatirlama arzusudur bu çalisma.

Incelenen metinlerin kökleri arasinda 800 yil gibi bir zaman farkliligi ve büyük bir cografi uzaklik bulunmaktadir. Bu çalismanin niyeti bir 13. yüzyil mutasavvifini bir postmodern teorisyene çevirmek olmadigi gibi Jacques Derrida'yi da Islâmîlestirmek veya yazilarini Islâmî mistik bir forma dönüstürmek degildir.

Ibni Arabî ile Derrida arasindaki iliski tam olarak nedir? Bir mutasavvifin kullandigi kelimeler, "gerçekten bir ateist gözüyle bakilan" çagdas bir Fransiz teorisyeninin çalismalariyla benzerlik arz edebilir mi? Yapisökümün metaforlari, stratejileri ve motifleri bütün anlamlarini tasavvufla bir mukayese baglaminda degistiriyor mu? Ibni Arabî bize Derrida'yi farkli sekilde okumayi ögretebilir mi; ya da Derrida Ibni Arabî'yi?

Son dönemlerde tüm dünyada karsilastirmali din ve teoloji bölümlerindeki akademisyenler kendi dini geleneklerindeki çesitli örnekleri Derrida'nin yapisökümcü yazilari için yeniden kesfederken, Georgia State University'de postkolonyal edebiyat teorisi üzerine dersler vermekte olan ve daha önce Türkiye üniversitelerinde de çalisan Ian Almond da, bu kitapta, pek çok soruya yanit aramakta ve iki ayri düsünürü karsilastirmali olarak ele almaktadir.



Sayfa Sayisi: 176

Baski Yili: 2016


Dili: Türkçe
Yayinevi: Ayrinti Yayinlari

Ilk Baski Yili : 2012

Sayfa Sayisi : 176

Dil : Türkçe