Melayê Cizîrî Divan’ında Yer Alan Bitki ve Hayvan Türlerinin Tasavvuf Felsefesi Açısından Analizi

Bu tez, Melayê Ciziri'nin Dîvan'ında geniş bir yer kaplayan bitki ve hayvan metaforlarının tarihsel arka planını incelemekle beraber tasavvuf felsefesi görüşü çerçevesinde karşılıklarını tespit etmek amacını taşımaktadır. Mela'nın Divan'ıma hakim olan, sembo-lik dilin kullanım alanları incelenmiş olup, aşk temalı şiirlerinde bitki ve hayvan metaforlarının yer aldığı beyitler analiz edilmiştir. Buna istinaden Divan'da yer alan bu bitki ve hayvan sembollerinin gelişi güzel bir kullanıma sahip olmadığı gibi derin manalar taşıdıkla-rı görülmektedir. Yerine göre edebi, mitolojik, tasavvufi ve felsefi düzlemlerde ele alındıkları görülmektedir. Bu bitki ve hayvanların ta-savvuf felsefesi görüşünde yer alan birlik-çokluk başta olmak üzere birçok düşünsel ve felsefi meselenin açıklanmasında birer malzeme görevi gördükleri açıktır. Mela; vahdet, kesret, aşk, sûfinin keşf halle-rini belirtmek amacıyla sembolik bir dile başvurmuş bitki ve hayvan-ları birer metafor olarak kullanmıştır. Bu çalışmanın temel gayesi bu metaforların Mela'nın tasavvufi ve felsefi görüşündeki anlamları-nı açıklığa kavuşturmaktır.