Toplumun McDonald'laştırılması

McDonald's nedir? Basit, islevsel, modüler yiyecekler; parlak renklerle düzenlenmis, isiltili mekanlar; bir örnek giysili, genç, neseli çalisanlar; mama sandalyesine kadar her türlü ayrinitinin düsünüldügü tertemiz aile ortamalari..."fast-food"un adi haline gelmis bir ticari marka...Amerikali toplum kuramcisi Georfe Ritzer, bu ilginç çalismasinda, McDonald's teriminin bunlardan ibaret olmadigini yalin ve çarpici bir üslupla gösteriyor bize. McDonald's, toplama kampi modelinde ilham alarak bütün dünyayi "akilcilgin demir kafesi" içine hapseden toplumsal, ekonomik, kültürel bir sistemin adi. McDoktorlar'dan McÜniversiteler'e, McGazete ve McEgelence'ye kadar insan yasaminin bütün alanlarini yutmakta olan bir kafes."Toplumun McDonaldlastirilmasi" kavramin temsil ettigi akilcilasma süreci, modern yasamin ihtiyaçlarina hizli ve etkili yanitlar saglayan dört temel unsura dayanir: Verimlilik, hesaplanabilirlik, öngörülebilirlik ve denetim. Akilcilasma tüm yasam alanlarina hakim olmakla kalamaz, yasamin öncesine ve sonrasina da el atar: McDogumlar ve McCenazeler, hep bu elden çikmadir. Ancak akilcilasma ister istemez kendi içinde akildisligi barindirmaktadir ve bu da insansizlasmayi, insanliktan çikmayi getirir: Standart ebat ve lezzetteki patateslerin ardinda korkunç bir çevre tahribati; parlak renklerle dösenmis bol isikli yemek salinlarinin gerisindeki mutfakta muazzam bir emek sömürüsü; ekonomik, pratik, öngörülemezligin tehlikelerinden uzak aile sofralarinda "benligin sinirlandigi, duygularin denetlendigi, ruhun boyun egdigi" bir dünya vardir.Yer yer sosyolojik inceleme degil kara ütopya hissi veren Toplumun McDonaldlastirilmasi'nda Ritzer, teknolojiyi külliyen dislamadan, nostaljik duygusalliklara kendini kaptirmadan, modern topluma saglam bir elestiri getiriyor. Kötümsel ama panige kapilmiyor: Bu yoldan dönüs olduguna inanmasa bile, McDonaldlastirilmis toplumdan rahatsizlik duyanlar için pratik önlemler sunuyorç Belki de ürünlerin üstüne, yazarin önerdigigi gibi bir uyari yazisi koyarak baslanabilir ise: "Dikkat!" Gündelik hayatin "tuzaklarina" düsmek istemeyenlere...
(Tanitim Bülteninden)



Sayfa Sayisi: 384

Baski Yili: 2016


Dili: Türkçe
Yayinevi: Ayrinti Yayinlari

Ilk Baski Yili : 2000

Sayfa Sayisi : 384

Dil : Türkçe